ಇಂಚ ಮಾಂತ ಆಂಡ ಈ ರೂಪವ್ಯತ್ಯಾಸೊ ಜೈನೆರೆ ಪ್ರಭಾವೊಡ್ದಾವರೊ ಅಕ್ಲಿಪ್ಪುನ ಊರುಡು, ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ, ಮೂಡುಬಿದರೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪ್ರದೇಶದ ಬಾಕಿ ತುಳುತ್ತಕ್ಲೆಡ್ಲಾ ಉಪ್ಪುನೆನ್ ತೂವೊಲಿ.
೩. ಸಾಮಾನ್ಯ ತುಳು:
ಈ ತುಳುರೂಪೊ ಬಂಟ, ಬಿಲ್ಲ, ಮೊಗವೀರ, ಗೌಡ, ಕುಂಬಾರ ಇಂಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗೊದಕ್ಲೆನ ತುಳುರೂಪೊಲೆ ಒಂಜಿ ಗುಂಪು. ಈ ವರ್ಗೋದಕ್ಲೆನ ತುಳುಟ್ ಹೆಚ್ಚಿಕಮ್ಮಿ ಸಮಾನರೀತಿದ ಲಕ್ಷಣೋಲಿಪ್ಪುನೆಡ್ದಾವರ ಉಂದೆನ್ 'ಸಾಮಾನ್ಯ ತುಳು'ನ್ದೇ ಪಣ್ಪೆರ್. ಆಕಾಶವಾಣಿ, ಟಿ.ವಿ.ದಂಚಿನ ಮಾಧ್ಯಮೊಲೆಡಾವಡ್, ಬೂಕುಲೆಡಾವಡ್, ಪೇಂಟೆಡಾವಡ್ ಪೂರ ಕಡೆಟ್ಲ ಈ ತುಳುವೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಉಪಯೋಗಾಪುನ ರೂಪೊ. ಬೇತೆ ಭಾಷೆನ ಶಬ್ದಲೆನ್ ಅವ್ವೇ ರೂಪೊಡು ಸ್ವೀಕಾರಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ ಈ ತುಳುರೂಪೊಡು ಕಡಮೆ. ತನ್ನ ಸುರ್ಪೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ಆ ಶಬ್ದೊಲೆನ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸಮಲ್ತ್ ದ್ ಉಪಯೋಗೊ ಮಲ್ಪುನವು ಈ ಉಪಭಾಷೆದ ವಿಶೇಷತೆ. ಉದಾ: ಸಂಸ್ಕೃತೊದ 'ಕಲಿಯುಗ' ಈ ರೂಪೊಡು 'ಕಲ್ಜಿಗ'ಆತ್ಂಡ್.ಸಂಸ್ಕೃತೊದ 'ಅನುಭವ"ಅಲ್ಂಬವ'ಆತಂಡ್, ಕನ್ನಡದ 'ಸಿಹಿ-ಅನ್ನ'ಈ ತುಳುಟ್ಟ್ 'ಸೀಯನೊ' ಆತ್ಂಡ್. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಲ-ಳ, ನ-ಣ, ಶ-ಷ-ಸ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಗು ಹೆಚ್ಚ ಬಿಲೆ ಇಜ್ಜಿ. ಆಂಡಲ ತೆಣ್ಕಾಯಿಡುಪ್ಪುನ ಸಾಮಾನ್ಯತುಳುಟ್ಟ್ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಒಂತೆ ಜಾಸ್ತಿ ತೋಜುಂಡು.
ಈ ತುಳುತ್ತ ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷ ಸಂಗತಿ ಪಂಡ, ತುಳುತ್ತ ಕಬಿತೆ, ಉರಾಲ್ ಇಂಚಿನ ಬಾಯ್ದೆರೆ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕತೆಕಾದಂಬರಿ, ನಾಟಕೊಲು ಇಂಚಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರೊಲು ಈ ತುಳುಟ್ಟೇ ರಚನೆ ಆವೊಂದುಲ್ಲೊ. ಅಂಚಾದ್ ಈ ತುಳುನೇ ಜನಪ್ರಿಯ ತುಳುಂಡ್ ಪನೊಲಿ.
೩ ಹರಿಜನ- ಗಿರಿಜನ ತುಳು:
ಈ ತುಳುರೂಪೊಡು ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷತೆ ಉಂಡು, ಬಡಕಾಯಿ ತುಳುನಾಡ್ಡುಪ್ಪುನ ಹರಿಜನ-ಗಿರಿಜನೊಕ್ಕುಲು ಹೆಚ್ಚಿಕಮ್ಮಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ತುಳುನೇ ಉಪಯೋಗೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್ಡ, ತೆಣ್ಕಾಯಿ ತುಳುನಾಡ್ದ ಈ ವರ್ಗೊದಕ್ಲೆ ತುಳು ಒಂತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡುಂಡು. ಬಾಕಿ ತುಳುರೂಪೊಡು 'ತ' ಕಾರ 'ಸ'ಕಾರೊಡ್ಡು ಸುರುವಾಪುನ ಕೆಲವು ಶಬ್ದೊಲೆನ ಸುರುತ 'ತ/ಸ'
13
