ಬರೆತಿನಾಯನ ಪಾತೆರ ಕ್ರಿ.ಶ 1857ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆಗ್ ಎದುರುಂತುದು ಭಾರತೀಯ ಮಲ್ಲ ಒಂಜಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ ನಡಪಯೆರ್. ಅಯಿಟ್ ದೇಶೀಯ ರಾಜೆರಕುಲು, ದೇಶೀಯ ಸಿಪಾಯಿಲು, ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರ ಕಳೆವೊನ್ನ ರಾಜಕುಮಾರೆರ್ ಮಾತ ಸೇರ್ದಿತ್ತೆ, ಇತಿಹಾಸಕಾರೆರ್ ನೆನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತ೦ತ್ರ್ಯ ಸ೦ಗ್ರಾಮಂದ್ ಪಂಡ್ಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ನನ್ ಸಿಪಾಯಿದಂಗೆಂದ್ ಪುಸ್ಕ ಮಲ್ಲೆರ್. વે ಚರಿತ್ರೆ ಬರೆಪುನಕುಲು ನೆನ್ನ ಸುರುತ ಸಂಗ್ರಾಮಂದ್ ಪಂಡರ್ಂಡಲಾ ಉಂದು ದಾಲ ಸುರುತ ಲಡಾಯಿ ಅತ್ತ, ಬಡಕಾಯಿ ಭಾರತೊಡು ಇಂಚಿನ ಹೋರಾಟೊಲು ನಡಪುನೆಗ್ ದುಂಬೇ ತೆನ್ಯಾಯಿ ಬಾಗೂಡು ಏತೋ ಹೋರಾಟೊಲು ನಡತ್. 16ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಉಳ್ಳಾಲೊದ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಎದ್ರುಂತುದು ಹೋರಾಟ ಮಲ್ಪುನಗ ಆಲೆಗೆ ಬೆರಿ ಸಾಯೊಕೊರಕುಲು ಈ ತುಳುನಾಡ್ಡ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪ್ರೇಮಿ ಜನೊಕುಲು. ಅಂಚಿನ ಸಂಗತಿ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಆಡಳಿತ ಕಾಲೊಡ್ತಾ ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ನಡತ್ಂಡ್, ಸುರುತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ ನಡಪುನೆಗ್ 20 ವರ್ಸೊ ದುಂಬು ಪಂಡ 1837 ಡ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಅಮರ ಸುಳ್ಯದ ಬೆನ್ನಿಬೆನ್ನುನ ಗೌಡ ಜನಾಂಗದ ಜನೊಕುಲು ಈ ಹೋರಾಟೊನು ಉಟರ್ನೆ ಮಲ್ಲೆರ್, ಕಲ್ಯಾಣಪ್ಪೆ ಪನ್ಸಿ ನಕಲಿ ರಾಜ ನೊರನ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ತ ಆಯನ್ ಎದ್ರುಂತದ್ ದಂಡ್ ಕಟೈರ್, ನಂದಾವರದ ಬಂಗರಸು ಇಟ್ಟೇಲ್ಲ ಡೊಂಬ ಹೆಗ್ಗಡೆ, ಕುಡುಮದ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿ ಕುಮಾರಯ್ಯ ಹೆಗ್ಗಡೆನ ಬೆರಿಸಾಯ, ಕೇಂಡೆ, ಜಾತಿ, ಮತ ಭೇದದಾಂತೆ ಮಾತೆರ್ಲ ಒಟ್ಟಾದ್ ದಂಡ್ಡ್ ಸೇರ್, ಏಳ್ ದಿನೊತ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡೊದ ಸುಳ್ಯ, ಪುತ್ತೂರು, ಕಾಸರಗೋಡು, ಕುಂಬಳೆ, ಮಂಜೇಶ್ವರ, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಕುಡಲನ್ ವಲೊಕುದೆತೊಂಡೆರ್. ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ್ V
