1857 ಡು ನಡತಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮೊಗು 20 ವರ್ಸೊಡ್ಡು ದುಂಬೇ ಪಂಡ 1837 ಡ್ ತುಳುನಾಡ್ಡ ಜನೊಕುಲು ಒಟ್ಟಾದ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆಗ್ ಎದ್ರುಂತುದು ಒಂಟಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಲಕ್ಕದೆ. ಅಮರ ಸುಳ್ಯದ ರೈತಾಪಿ ಜನೊಕುಲು ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮಗೌಡನ ಮುತಾಲಿಕೆಡ್ ಲಕ್ಸ್ ದುಂಪೈರ್. ಕಲ್ಯಾಣಪ್ಪ ಪನ್ಸಿ ನಕಅವೇಸೊದ ಅರಸುನು ದುಂಬು ದೀವೊಂದು ಸುಳ್ಳೋಡ್ಡು ಕುಡಲ ಮುಟ್ಟ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಮಲ್ತ ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ಒರೊಕು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ್ ಬೆಲಿಪತ್ಯ. ಪವಿಮೂಜಿ ವಿನೊತ ಮಣ್ಣಿ ತುಳುನಾಡ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಆಂಡ್. ಪವಿ ಮೂಜೆನಾನಿ ಪರಂಗಿ ದಂಡ್ ಮುಂಬಯಿಡ್ ಬತ್ತದ್ ಕುಡಲಗ್ ಮುತ್ತಿಗೆ ಪಾಡ್ಂಡ್. ಪಿರ ತುಳುನಾಡ್ ಬ್ರಿಟಿಶರ ಕೈ ಸೇರ್ಂಡ್, ಕಾಳಗೊಡು ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮಗೌಡನೊಟ್ಟಿಗೆ ಬಿಂಜ ಜನ ದೇಶೋಗಾದ್ ಜೂವ ಕೊರ್ದು ಹುತಾತ್ಕರಾಯೆ. ಕೈಕ್ ತಿಕ್ಕಿನಕುಲೆನ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಗಲ್ಲೊಗು ಪಾಡ್ಯ. ಸುಮಾರ್ ಪರ್ ಸಾರೊಜನ ಸೇ ಮತ್ತಿನ ಅಮರ ಸುಳ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿ ತುಳುನಾಡ್ಡ ಜನೊಕುಲೆನ ಉಡಲ್ ಉರ್ಕರುನ ದೇಶಭಕ್ತಿಗೊಂಜಿ ಸಾಕ್ಷಿ ಆಂಡ್ಂದಾಂಡಲಾ ಬ್ರಿಷೆ ಅನ್ ಪುಸ್ಕ ಮಲ್ತ್ದ್ ಅವೊಂಜಿ ಕಾಬ್ಕಾಯಿ (ಪೊಟ್ಟು) ಪಂಡ್ದ್ ಗೇಲಿ ಮಲ್ಲೆರ್. ಇತಿಹಾಸದ ದಾಕ್ಲಲೆನ್ ಆಧಾರ ನೀವೊಂದು ಡಾ. ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್ ದೇಶಭಕ್ತ ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮಗೌಡನ ಬಗೆಟ್ ಈ ಬೂಕು ಬರೆತೆರ್, ಡಾ ಆಚಾರ್ ಅಕಾಡೆಮಿದ ದುಂಬುದ ಗುರ್ಕಾ ತುಳುತ ಬಗೆಟ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಬೆಂಬಿನ ಸಾಹಿತಿ, ಸಂಶೋಧಕ, ತುಳುನಾಡ್ಡ ಬಜೀ ಕಂಡ ಪೋಟೊದ ಬೆನ್ನಿದ ಜನೊಕುಲುಲಾ ಶರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ತದ್ ಗೆಂದ್ದ, ದೇಶೂಗಾದ್ ಜೂವ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಪಲ್ಟಿ ವಿಸಯ ತೆಲಿಯೊನೊಡಾಂಡ ಈ ಬೂಕು ಓದೊಡಾತೆ, ಚಂದ್ರಹಾಸ ರೈ ಬಿ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆ, ದ.ಕ.ಜಿಲ್ಲೆ
