ಬೊಲ್ಲು ತೋಜವುನೆಗ್ ದುಂಬು ಸುಮಾ ಮುನ್ನೂದು ವರ್ಸೊಡ್ಲಾ ಎಚ್ಚಕಾಲ ನಮ್ಮ ಭಾರತದೇಶ ಪರ್ದೆಶಿಲೆನ ಆಡಳಿತೆಡಿತ್ತಿ ಸಂಗತ್ತಿ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ತೆರಿನವು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆ, ಡಚ್ಚೆ, ಫ್ರೆಂಚೆರ್, ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಇಂಚ ದಿಂಜ ವಿಲಾಯತಿದಕುಲು ನಮ್ಮ ದೇಸೊಗು ಆಕ್ರಮಣ ಮಲ್ತದ್ ಆಡಳೆ ಮಲ್ಲೆರ್. ಮೊಕ್ತನ ಆಡಳಿತೊದ ಕಾಲೊಡು ದೇಶೀಯ ರಾಜೆರಕುಲು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತೆ ಬುದ್ದಿತರಿನ ಭಾರತದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನೊಕುಲುಲಾ ಅಕೆನ ಆಡಳಿತೆನ್ ಎದ್ದ್ ಅಕುಲೆನ್ ಮುಲ್ಪಡ್ ಗಿಡರೆ ಪೊಂಬಾಟ ಮತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಯಿಟ್ ಸುರುಕು ಹೋರಾಟೊದ ಕಳಕ ಜತ್ತಿನಾ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪನ್ನಿ ವಿಚಾರ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಗೊತ್ತುಂಡು. ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಆಡಳಿತ ಕಾಲೊಡು ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧ ಮುತಾಲಿಕೆರಾದ್ ಅಕುಲೆನ್ ಬೆರಿಪತ್ಯರೆ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಚಳವಳಿ ನಡಪಯೆರ್ ಆ ಚಳವಳಿಡ್ ನಮ್ಮ ತುಳುನಾಡ್ದಾ ದಿಂಜ ಜನ ಆರೆನ ತೈನಾತಿ ಲಾಯೆರ್, ಕ್ರಿ. ಶ 1857 ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ವಿರುದ್ಧ ಮಲ್ಲ ಒಂಜಿ ಕ್ರಾಂತಿ ನಡತ್ಂಡ್. ಅವು ಭಾರತೊದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ ಪನ್ನಿ ಪುದರ್ಡ್ ಚರಿತ್ರೆಡ್ ದಾಕ್ಲಾಂಡ್. ಆಂಡ ಅಯಿಡ್ಸ್ 20 ವರ್ಸೊಗು ದುಂಬು ಪಂಡ 1837 ಡ್ ತುಳುನಾಡ ಅಮರ ಸುಳ್ಯ ಮಾಗಣೆ ಡೊಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟದ ಬೆನ್ನಿದ ಜನೊಕುಲೆನ ಕ್ರಾಂತಿ ಬ್ರಿಟಿಷರೆ ವಿರುದ್ಧ ನಡತಿ ಸಂಗತಿನ ಇತಿಹಾಸಕಾರೆರ್ ಬೊಲ್ವುಗು ಪಾಡ್ಜೆರ್, ಕಲ್ಯಾಣಪ್ಪೆ ಪನ್ನಿ ನಕಲಿ ರಾಜನೊರನ್ ಎದ್ ಉಂತವೊಂದು ಸುಳ್ಯದ ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮಗೌಡನ ಮುತಾಲಿಕೆಡ್ ನಡತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಹೋರಾಟ. ಈ ಹೋರಾಟೊಡು ವಿಟ್ಲದ ಅರಸು ಡೊಂಬ ಹೆಗ್ಡೆ, ನಂದಾವರದ ಲಕ್ಷ ಪ್ಪ ಬಂಗರಸು, ಕುಂಬಳದ ಸುಬ್ರಾಯ ಹೆಗ್ಡೆ ಇಂಚಿನಕುಲು ಮಾತ್ರ ಪಾಲ್ ಪಡೆತ. ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಕುಮಾರಯ್ಯ ಹೆಗ್ಡೆರ್ ಬೆರಿಸಾಯ ಕೊರ್ತೆರ್. ತುಳುನಾಡ್ಡ ಪತ್ ಸಾರೊ ಜನ ಈ ಪೊಂಬಾಡು ಪಾಲ್ ಪಡೆತ. ಈ ಲಡಾಯಿಡ್ ತುಳುನಾಡ್ಡ ಬೆನ್ನಿದ ಜನೊಕುಲು ಒರತ ಮಟ್ಟಿಗಾಂಡಲಾ ಗೆಲ್ಯಾಯಿ ಪಡೆತ, ತುಳುನಾಡ್ಡ ಗಡಿ ಸಂಪಾಜೆಡ್ ಕುಡ್ಲ ಮುಟ್ಟ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ನಡಪದ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ್ ಒರೊಕು ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ಬೆರಿಪಲ್ಸ್ 13 ದಿನೊತ ಮಟ್ಟಗಾಂಡಲಾ ತುಳುನಾಡ್ಗ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕೊರ್ಪದರ್, ಉಂದು ತುಳುವೆರೆಗ್ ಒಂಜಿ ಪೆರ್ಮೆದ ಸಂಗತಿ, ಬ್ರಿಟಿಷೆ ಮಾತ್ರ ಕಲ್ಯಾಣಪ್ಪನ ಕಾಟ್ಕಾಯಿಂದ ಪುಸ್ಕ ಮಲ್ಲೆರ್, ಆಯೆ ಒರಿ
