ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆದುರುಂತುದು ಹೋರಾಟ ಮಲ್ಲೊಡೂಂದಾಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಲ ಯಾವಂದ್. ಸಾರೊಗಟೆ ಜನ ದಂಡಾಳ್ ಬೋಡು, ಊರುಗು ಊರೇ ಒಂಜಾದ್ ಉಂತೊಡು, ಕೊಳಲ (ಕಾಳಗ) ಹತ್ಯಾರ್ ದಿಂಜ ಬೋಡು, ಆಯಿತ ತಯಾರಿ ಆವೊಡು. ಈ ತಯಾರಿ ಪೂರ ಬಾರಿ ಗುಟ್ಟುಡು ಆವೊಡು. ಇಲ್ಲದ ಪಿದಯಿ ಸಭೆ ನಡಪುಲೆಕಲ ಇಜ್ಜಿ. ಜನೊಕುಲೆಡ ಪಂಡ್ ಕಡಪುಡುಲೆಕಲ ಇಜ್ಜಿ. ಓಲ್ಲ ಈ ಸಂಗತಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕೆಬಿಕ್ ಬೂರ್ಂಡ ಯಾವು, ಊರುನೇ ಪೊತ್ತದ್ ಬುಡೈರ್. ಅಯಿಕಾದ್ ರಾಮಗೌಡ ಒಂಜಿ ಉಪಾಯ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಗಕ್ ಮನಿಗಂಟ್ ಮತ್ತೆ. ಇಲ್ಲ ತಿರ್ತ್ಡೊಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಚಪ್ಪರ ಪಾಡ್ಡಯೆ, ಬೋಡು ಬೊಡಿತ್ತಿನಕುಲೆನ್ ಮಾತ ಅಗತ್ಯ ಬರೊಡುಂದು ಪಂಡೆ, ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೋದು ಮದಿಮೆದಾನಿದ ಸಭೆತ ವಿಷಯ ಪಂಡೆ, ಕೊಂಬು, ವಾಲಗೊದಕ್ಕೆಗ್ಲಾ ಬಯ್ಯರೆ ಪಂಡೆ, ಉನಸ್ದ ಏರ್ಪಾಡಾ ಮಲ್ಪೆಯೆ. ಮದೈದ ದಿನ ಬತ್ತ್ಂಡ್, ದೂರೊ ದೂರೊದ ಬಿನ್ನೆರ್ ಬರರೆ ಸುರು ಮಲ್ಲೆರ್, ಐನ್ನೆ ಗೌಡರ ಕುಲು ಮಾತ ಬತ್ತೆರ್, ಕೂಜುಗೊಡು ಪಟ್ಲರನ ಇಲ್ಲಾಲ್ಲಕುಲು ಬತ್ತೆರ್, ಮಲ್ಲ ಕಂಡೊದ ಚಪ್ಪರದುಲಯಿ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಬಲ್ಕ್ ಸೇರೆರ್, ಬತ್ತಿನಕುಲೆನ್ ಪೂರ ಕುಲ್ಲಯೆ, ಕುಂಚಡ್ಕ ತಿಮ್ಮೇಗೌಡ ಯಾನೆ ರಾಮೇಗೌಡ, ಕುಡೆಕಲ್ಲು ಪುಟ್ಟಗೌಡೆ, ದೇರಾಜೆ ಬಚ್ಚೇಗೌಡ, ಗುಡ್ಡೆಮನೆ ಅಪ್ಪಯ್ಯ, ಚೆಟ್ಟಿ ಕುಡಿಯೆ, ಕರ್ತುಕುಡಿಯೆ ಕುಕ್ಕೆಟ್ಟಿ ಚೆನ್ನಗೌಡ, ಪೆರಾಜೆ ಬೀರಣ್ಣ ಬಂಟೆ, ಊಕಣ್ಣ ಬಂಟೆ, ಮಣಿಗಾರ ನಾರ್ಣಪ್ಪೆ, ಕುಂಬಳ ಚೇರಿ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ, ಕುಕ್ಕನೂರು ಚೆನ್ನಯ್ಯ, ಕರಣೆಕ ಸುಬ್ಬಯೆ, ಕೃಷ್ಣಯ ಸೋಮಯಾಜಿ, ಕೆಲೆಸಿಕಟ್ಟೆ ಮಮ್ಮದೆ, ಪರಿವಾರ ದೇವಪ್ಪ, ಉಳುವಾರು ರಾಮಯ್ಯ, ಅಮೈಮಲ್ಲಯ್ಯ, ಕಳ್ಳಿಗೆ ಅಣ್ಣಿ, ಅಡ್ಯಾರ್ ಸುಬ್ಬಯೆ, ಚೊಕ್ಕಾಡಿ ಮಾಲಿಂಗೆ, ಸುಳ್ಯಕೋಡಿ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪೆ ಆತೇ ಅತ್ತಂದೆ ಕುಂಬಳೆದ ಸುಬ್ರಾಯ ಹೆಗ್ಡೆ. ನಂದಾವರದ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಬಂಗರಸನ ಬುದ್ಯಂತೆ, ಇಟ್ಟೇಲ್ಲ ಡೊಂಬರಸೆರೆನ ಬುದ್ಯಂತೆ, ಕುಡುಮದ ಹೆಗ್ಗಡೆನ ಪಾರು ಪತ್ಯಗಾರೆ - ಇಂಚ ದಿಂಚ ಜನ ಸಬೆಟ್ ಸೇರಿತ್ತೆರ್. ಕೂಜುಗೋಡು ಕಟ್ಟೆಮನೆ ಮಲ್ಲಯ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಅಪ್ಪಯ್ಯ ನಕುಲುಲಾ ಬತ್ತದಿತ್ತೆರ್. ಬತ್ತಿನಕುಲೆಗ್ ಪೂರ ಆಸರ ಕೊರ್ದು ರಾಮಗೌಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಆಯನ ಇಲ್ಲಾಕುಲು ಕುಲ್ಲಯೆರ್. ಬತ್ತಿನಕುಲೆಡ ಸುಖ ದುಃಖ ವಿಚಾರಿಸಯಿನೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಮಗೌಡ, ಹುಲಿಕುಂದ ನಂಜಯ್ಯ ಸಬೆತ ಎದ್ ಕುಲ್ಲುದು ಚರ್ಚೆದ ವಿಷಯೊನು ಪ್ರಸ್ತಾವ ಮಲ್ಲೆರ್.” ಈತನೇಟ ನಮ ಮಾತ ಆಳರಸುಲೆನ ಪ್ರಜೆಕುಲಾದಿತ್ತ. ಕಂಡದ ಬೆನ್ನಿದಕುಲು ನಮ, ಕೊಡಗು, ತುಳುನಾಡ್ಡ ಜನೊಕುಲೆಗ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆಡ್ಡಾದ್ ಬಾರಿ ತೊಂದರೆ ಆವೊಂದುಂಡು, ಉಪ್ಪುಡು ಬತ್ತಿನ ಪುಗೆರೆ ಮುಟ್ಟ ನಮ್ ಸುಂಕ ಕೊರು ದೆತೊನೊಡು. “ಉಪ್ಪಿಗಿಂತ ರುಚಿ ಇಲ್ಲ. ತಾಯಿಗಿಂತ ಬಂಧುವಿಲ್ಲ” ಪ ಒಂಜಿಗಾದೆ ಉಂಡು, ಉನ್ನು ಇಜ್ಜಂಡಲಾ ಬಲಿ ಆಂಡ ಉಪ್ಪುದಾಂತೆ ಬರೆ ಬಂಜ. ಅಮರ ಸುಳ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿವೀರೆ ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮಗೌಡರ್ 18
