ಪೋಪಿ ಶಿಸ್ತುಲಾ ಮುಕುಲೆಡ ಉಂಡು. ಕುಟುಮೊದ ಮೂಲೊದ ಇಲ್ಲಿನ್ (ತರವಾಡು) ಮುಕುಲು “ಐನ್ ಮನೆಗಳು” ಪನ್ವೆರ್, ಐನ್ಮನೆತ ಹಿರಿಯಾಯೆ ಕುಟುಮೊದ ಸದಸ್ಯೆರೆನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಟ್ಟಳೆಲೆನ್ ತೂವೊನುನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸವೊಂದುಪ್ಪುವೆ. ಊರು, ಗ್ರಾಮೊಲೆಡ್ ನಡಪಿ ಜಾತ್ರೆ, ದೈವಕೋಲ, ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಬಲಿ, ಉಚ್ಚಯೊಲೆಡ್ ಆಯ ಮಾನಾದಿಗೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸ್ವತಹ ತಾನೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸವೊಂದು ಊದ್ದಕುಲೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರೊಂದು ಆಯ್ಕೆ ಊರುದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಠ್ಯಕ್ರಮೊಲೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಪೆ. ಆಯಗ್ ಗೌಡ ಜಾತಿದಕುಲು “ಐನ್ ಮನೆ ಗೌಡೆ” ಪಂಡ್ಸ್ ಮರ್ಯಾದಿ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಜಾತಿಗ್ ಸಮ್ಮಂದ ಪಟ್ಟಲೆಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಟ್ಟಳೆಲೆನ್ ತೂವೊನುನಾಯೆ ಊರಗೌಡೆ, ಊರುದ ಪ್ರತಿ ಗೌಡೆರೆ ಇಲ್ಲಾಲ್ ನಡಪುನ ಮದಿಮೆ, ಮದಿರೆಂಗಿಶಾಸ್ಕೊ, ಸಾವು- ಸುದ್ದೂ ಇಂಚಿನ ಆಚರಣೆಲೆಡ್ ಪಾರಿ ಪಂಡೊನುನಾಯೆ, ಶಾಸ್ಕೊ, ಆಚರಣೆ ನಡೆವಳಿಕೆನ್ ತೆರಿಪವುನಾಯೆ ಊರಗೌಡೆ, ಆಯೆ ಒಂಜಿ ರೀತಿ ಪುರೋಹಿತೆ ಆದ್ ಪೂಜಾರ್ಮೆ ಮಲ್ಲುನಾಯೆ. ಮದಿಮೆದ ಲೇಸ್ಡ್ ಪೊಣ್ಣು ತೂಯರೆ ಪೋಪುನಲ್ ಬದ್ದೂ, ಮದ್ರೆಂಗಿ, ದಾರೆ, ಪೊಡೊಚ್ಚಿದ್ ಕೊರ್ಪುನೆ, ಕೈ ಕೊಂಡೊದು ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕದ ತಮ್ಮನದಾಡೆ ಮುಟ್ಟಲ ಆಯೆ ಬೋಡು. ಸಾವುದ ಕಿರಿಯೊಲೆಲ್ಲಾ ಅಂಚನೆ ಪಾರಿ ಪಂಡೊನ್ಯರೆ ಆಯೆ ಬೋಡು. ಜಾತಿ ಪಂಚಾತಿಕೆಲು ಪೂರ ಊರ ಗೌಡನ ಮುತಾಲಿಕೆಡೇ ನಡಪೊಡು, ಊರ ಗೌಡಗ್ ಲೇಸ್ಗ್ ಬರರೆ ಆಯಿಜೀದಾಂಡ ಆಯನ ಕೆಲಸೊನು ಒತ್ತುಗೌಡ ಸುದರ್ಶೆ ಮಲ್ನೋಡು. ಅಜಿ ಊರುಲೆನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗ್ ಒರಿ ಮಾಗಣೆ ಗೌಡೆ ಉಪ್ಪುವೆ. ಎ ಮಾಗಣೆಲೆನ್ ಬರಿ ಕಟ್ಟೆಮನೆ ಗೌಡೆ ತೂವೊಂದುಪ್ಪುವೆ. ತುಳುನಾಡ್ದ ಗೌಡೆರೆಗ್ ರಡ್ ಕಟ್ಟೆಮನೆ ಉಂಡು, ಒಂಜಿ ಪಡೆಯಿ ಬಲ್ನಾಡ್ ಕಟ್ಟೆಮನೆ, ಕುಡ ಒಂಜಿ ಮೂಡಾಯಿ ಕೂಜುಗೋಡು ಕಟ್ಟೆಮನೆ, ಈ ರಡ್ಡಿ ಕಟ್ಟೆಮನೆತಕ್ಸ್ ಗೌಡ ಸಮಾಜೊದ ಮಾತ ತುಳು ಬೊಕ್ಕ ಅರೆಬಾಸೆದ ಗೌಡೆರೆನಕುಲೆನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆನ್ ತೂವೊನುವೆರ್, (ಡಾ ಪೂವಪ್ಪ ಕಣಿಯೂರು 2003 ಗೌಡ ಜನಾಂಗ). ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕುದ ಗ್ರಾಮೊಲೆಡ್ ಹೆಚ್ಚ ಗೌಡರ ಕುಲೇ ಪಣ್ಣೀರಾದಿತ್ತೆರ್. ಕೂಜುಗೋಡು ಕಟ್ಟೆಮನೆ ದಕುಲೆಗ್ಲಾ ಪಟೇಲತ್ತಿಗೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್, ಸ್ಥಾನಿಕ ಬ್ರಾಣೆರ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಸೇನವೆರಾದಿತ್ತೆರ್. ಕೊಡಗು ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ನಡುಟಿತ್ತಿ ಸುಳ್ಯ -ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕುದ ಆಡಳಿತ ಅಪಗಪಗ ಬದಲಾವೊಂದೇ ಇತ್ತ್ಂಡ್, ಅಮರ ಸುಳ್ಯ ಕೊಡಗ ರಾಜೆರೆಗ್ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರೆಡ್ಡಿ ಉಡಿಗರೆಯಾದ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಜಾಗೆ. ಹೈದರಾಲಿನ ಆಡಳಿತೆಡ್ ಅವು ಪಿರ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಗ್ ಸೇಂಡ್, ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಅಧಿಪತೊಡು ಅವು ತುಳುನಾಡ್ಡೇ ಒರಿಂಡ್. ಪುತ್ತೂರು ಕೊಡಗರಸುನ ಕೈಟುಪ್ಪುನಗ ಪುತ್ತೂರು ಪಟ್ಟ, ಅರಮನೆ ಕಟ್ಟದ್ ಸಾಲ್ಮರ ನಡ್ನಯೆಂದ್ ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಡು. ಪುದು ಅಮರ ಸುಳ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿವೀರೆ ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮಗೌಡರ್ 13
