ಬಾಲೆಲೆನ್ ಲೆತೊಂದು ಕೊಡಗ್ ಬಡಕಾಯಿ ಸೀಮೆದ ಐಗೂರುಗು ಪೋದು ಅಲ್ಪ ನಿಲೆಯಾಯೆ. ಮೈಸೂರುದ ಅರಸೊತ್ತಿಗೆನ್ ತನ್ನ ಕೈಕ್ದೆತೊನ್ನ ಹೈದರಾಲಿ ಕೊಡಗನ್ ಗೆಂದೊಂಡುಂದು ಅಲೋಚನೆ ಮಲ್ಲೊಂದುಪ್ಟಿ ಪೊರ್ತುಗು ಲಿಂಗರಾಜೆ ಆಯನಾಡೆ ಪೋದು ಕೊಡಗ್ನ್ ಗೆಲಿಪ್ಯರೆ ಆಯನ ಬೆರಿಸಾಯೊ ಕೇಂಡೆ. ಹೈದರಾಲಿ ಲಿಂಗರಾಜಗ್ ಶ್ರೀರಂಗ ಪಟ್ರೊಡು ಆಸರೆ ಕೊರ್ದು ಕೊಡಗ್ ಮಿತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತೆ ಕೊಡಗ್ ದೇವಪ್ಪರಸು ಊರು ಬುಡ್ಡು ಬಲಿತೆ, ಹೈದರಾಲಿನ ಕಡೆತಕುಲು ಆಯನ್ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ನಾಡ್ ಪರ್, ಆಯನ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಯನ ಕುಟುಮೊದಕುಲೆನ್ ಶ್ರೀರಂಗ ಪಟ್ಟೋಗು ಲೆತೊನು ಬತ್ತದ ಕ್ರಿ.ಶ. 1774 ಡ್ ಮಾತೆರೆಲ್ಲಾ ಕರ್ಡ್ ಬುಡೈರ್. ದೇವಪ್ಪರಸೆ ತೀರ್ ಪೋಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಸುರುತ ಲಿಂಗರಾಜೇಂದ್ರ ಅರಸು (1775-1780) ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತ ಮಲೈ, ಲಿಂಗರಾಜೇಂದ್ರ ಅರಸು ತೀರ್ ಪೋಯಿ ಪೊರ್ತುಗು ಆಯನ ಜೋಕುಲು ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತ ಮಲ್ಪರೆಗ್ ಪ್ರಾಯೊಗು ಬತ್ತಿಯಿಜೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಕೊಡಗನ್ ಹೈದರಾಲಿ ತನ್ನ ಅಧೀನೊಗು ದೆತೊಂಡೆ, ಲಿಂಗ ರಾಜೇಂದ್ರನ ಬುಡೆದಿ ಜೋಕ್ಲಿನ್ ಪೆರಿಯಾ ಪಟ್ಟ ಕೋಟೆದುಲಯಿದ ಇಲ್ಲಡ್ ಕುಲ್ಲಯೆ. ಹೈದರಾಲಿ ಸೈತಿಬೊಕ್ಕ ಕೊಡಗ್ ರಾಜ್ಯ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಕೈ ಸೇರ್ಂಡ್, ಭಾರತದ ಕಡಲ ಬರಿ ಪೂರ ವಶ ಮಲ್ಲೊಂದು ಬತ್ತಿ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆಗ್ ಕೊಡಗ್ ಮಿತ್ ಕಣ್ಣಾಂಡ್. ಕೊಡಗನ್ ವಶಮಲ್ಲೊನ್ಯರೆಗಾದ್ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಪಾಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಷ್ಟೇ ಪೊರ್ತುಗು ಲಿಂಗ ರಾಜೇಂದ್ರನ ಮಲ್ಲಮಗೆ ವೀರರಾಜೇಂದ್ರೆ ಹೈದರಾಲಿನ ಪೆರಿಯಾ ಪಟ್ಟ ಕರ್ಪಿಲ್ಡ್ ತಪ್ಪವೊಂದು ಕೊಡಗ್ ಬತ್ತ್ದ್ ಕೊಡಗ್ ಜನೊಕುಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರದ್ ದಂಡ್ ದಟ್ಟಣೆ ಮಲ್ಲೊಂದಿತ್ತೆ. ಕ್ರಿ.ಶ 1789 ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆಗ್ಲಾ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನಲ್ಲಾ ಮೂಜೆನೇ ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧ ನಡತ್ಂಡ್, ಅಯಿಟ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆಗ್ ಟಿಪ್ಪುನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೋಲ್ಪಯರೆಗಾಯಿಜಿ. ಕೊಡಗ್ ಒಂಜೊಂಜೇ ಬಾಗೊನು ಜೈತೊಂದು ಬತ್ತಿ ವೀರ ರಾಜೇಂದ್ರನೊಟ್ಟಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತೊಂಡೆರ್. ಟಿಪ್ಪುನು ಗೆಲ್ಪರೆ ಕಾಳಗೊಗು ಬೋಡಿತ್ತಿ ತನ್ನ ದಂಡ್ನ್ ಕಡಪುಡ್ಡು ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ವೀರ ರಾಜೇಂದ್ರ ಪಂಡೆ. ಆತೇ ಅತ್ ಪಿರಂಗಿ ಸಾಗಯರೆ ಎರುತ್ತಗಾಡಿಲೆಲ್ಲಾ ಕೊರ್ಪೆ ಪಂಡೆ. ಟಿಪ್ಪುನು ಕೆರ್ಂಡ್ಂದಾಂಡ ಕೊಡಗು ರಾಜ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ಬರ್ಪುಡುಂದು ಆಯೆ ನಂಬ್ದಿತ್ತೆ. ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಆಯಿಕ್ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊರೆರ್, ಮೂಜನೇ ಮೈಸೂರು ಯುದ್ದೋಡು ಟಿಪ್ಪುನ ರಡ್ ಜೋಕುಲು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಕೈ ಸೆರೆ ತಿಕ್ದಿತ್ತೆರ್, ಕೊಡಗನ್ ವಶಮನುನ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ಗ್ ಬಾರಿ ಅಗತ್ಯತೆ ಇತ್ತಂಡ್. ಕುಡ್ಲಡ್ಸ್ ಮೈಸೂರು ಪೋಯರ ಅಂಚನೆ ಮೈಸೂರುಡ್ಡು ತಲಚೇರಿಗ್ ಪೋಪಿಸಾದಿ ಅಮರ ಸುಳ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿವೀರೆ ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮಗೌಡರ್ 6
