ಬ್ರಿಟಿಷರೆನ ಎದುರು ಕ್ರಿ.ಶ 1857 ಡ್ ನಡತಿ ಹೊರಾಟೊ ಭಾರತೊದ ಚರಿತ್ರೆಡೇ ಮಲ್ಲ ಹೋರಾಟ, ಅವು ಭಾರತೊದ ಸುರುತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮಂದ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆತ್ಂಡ್, ಈ ಪೊಂಬಾಟೊಡು ಬಜೀ ಜನೊಕುಲು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ ಭಾರತೊದ ದಂಡ್ದ ಪಡೆ, ದೇಶೀಯ ರಾಜೆರಕುಲುಲಾ ಪಾಲ್ ಪಡೆತೆರ್, ಸುರುಕು ಈ ಲಡಾಯಿ ಸುರು ಮಲ್ಲಿನಕುಲು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಮಿಲಿಟ್ರಿಡಿತ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ಸಿಪಾಯಿಲು, ಆಯಿನೆಡ್ಡಾವರ ನೆನ್ನ ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆ ಪಂಡೆರ್. ಮೀರತ್ಡಿತ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ಸಿಪಾಯಿಲು ಹಠಾತ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಎದ್ರುಂತುದ್ ಈ ಕಾಳಗ ಸುರು ಮಲೆ. ಈ ಕ್ರಾಂತಿಡ್ ಝಾನ್ಸಿದ ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾಯಿ, ಮೊಗಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಬಹದ್ದೂರ್ ಷಹಾ, ಅಯೋಧ್ಯೆದ ರಾಣಿ ಬೇಗಂ ಹಜರತ್ ಮಹಲ್ ಇಂಚಿನ ದೇಶೀಯ ರಾಜೆರಕುಲು, ಕಾನುರದ ನಾನಾ ಸಾಹೇಬ್, ತಾತ್ಯಾಟೋಪೆ, ಜ್ವಾಲಾಪ್ರಸಾದ್, ಅಲಹಾಬಾದ್ ಮೌಲ್ವಿ ಲಿಯಾಖತ್ ಆಲಿ, ಮಂಡಿಸೊರದ ಫಿರೊಜ್ ಷಹಾ ಇಂಚಿನ ನಾಯಗೆರ್ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಸಾರಗಟ್ಟೆ ಭಾರತೀಯ ಸಿಪಾಯಿಲು ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಂದೆ ಈ ಹೋರಾಟೊಡು ಬ್ರಿಟಿಷರೆನ ಎದ್ರಂತೆಂದಾಂಡಲಾ ಅಕುಲೆನ್ ಗೆರೆ ಆಯಿಜಿ. ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆಡ ಇತ್ತಿನಾತ್ ಹತ್ಯಾರುಲು ಮೊಕುಲೆಡ ಇಜ್ಯಾಂದಿನ ಈ ಸೋಲುಗು ಒಂಜಿ ಕಾರಣ ಆಂಡ್, ಬ್ರಿಟಿಷರೆನ ಕುತಂತ್ರೋಲು ನೆಕ್ಕ ನನೊಂಜಿ ಕಾರಣ, ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆನ್ ಉಂತಯರೆಂದಾಂಡಲಾ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ವಿರುದ್ಧ ಜನೊಕುಲೆಗಿತ್ತಿ ಬೆಂಗ್ ಉಂತಿಜಿ. ಸೂತಕ್ಕಂಡಲಾ ಪುಗೆ ಉಂತಿಜಿ. CJ 3 ಈ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊಡ್ಡು ದುಂಬು ಕ್ರಿ.ಶ 1814 ಡ್ ಒಂಜಿ ಕಿನ್ಯದಂಗೆ ನಡತ್ತ್ಂಡ್, ಆಯಿಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ರಿ.ಶ 1857 ದ ನಡುವೆ ಸುಮಾರ್ 30 ಕಡೆಟ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೋಲು ನಡತ್, ಅಯಿಟೊಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಹೋರಾಟ ಪಂಡ ತುಳುನಾಡ್ಡ್ 1837 ಡ್ ನಡತಿ ಕಂಡೊದ ಬೆನ್ನಿದ ಜನೊಕುಲೆನ ಹೋರಾಟ. ಉಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಸುಳ್ಕೊಡ್ಡು ಸುರು ಆಯಿನೆಡ್ಡಾವರ ನೆನ್ನ “ಅಮರ ಸುಳ್ಯದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ' ಪತ್ತೆರ್. ಕಲ್ಯಾಣಪ್ಪೆ ಪನ್ಸಿ ನಕಲಿ ರಾಜನೊರನ್ ಉಟರ್ನೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ಆಯನ ಪುದರ್ ಈ ಪೊರ್ಂಬಾಟ ನಡಪಾಯಿನೆಡ್ಡಾವರ ನೆಕ್ 'ಕಲ್ಯಾಣಪ್ಪನ ದಂಡಯಾತ್ರೆ' ಪತ್ನಿ ಪುದರಾ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಕ್ರಿ.ಶ.1837 ಡ್ ನಡತಿ ಈ ಕ್ರಾಂತಿಡ್ ಬಜೀ ಬೆನ್ನಿದ ಜನೊಕುಲೇ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರ್, ಕತ್ತಿ, ದೊಣ್ಣೆ ಪತ್ಕ ದಂಡ್ಡ್ ಪೋಯೆರ್. ಸುಳ್ಯದ ಗೌಡ ಜನಾಂಗೊದಕುಲು ಒಟ್ಟಾದ್ ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮಗೌಡನ ಮುತಾಲಿಕೆಡ್ ಲಕ್ಕುದುಂತೆರ್. ಸುಳ್ಯಡ್ಡು ಕುಡ್ಲ (ಮಂಗಳೂರು) ಮುಟ್ಟ ಏಳ್ದಿನೊತ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ನಡಪದ್ ತುಳುನಾಡ್ನ್ ವಕು ದೆತೊಂದು 13 ದಿನೊತ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ಲೆರ್. ಆಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಬತ ಎದ್ ಈ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ಲ ಪಲೋ ಕೊರ್ಜಿ, ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಈ ದಂಗೆನ್ ಅಮರ ಸುಳ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿವೀರೆ ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮಗೌಡರ್ 2
