ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊದ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಪಜ್ಜ ಪಂಡ 'ಉಪ್ಪುದ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹೊ'. ಅವೆಟ್ ತಾನ್ಲಾ ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ಕಮಲಾದೇವಿ ದುಂಬು ಬನ್ನಗ ಗಾಂಧಿಯೆರ್ “ಉಂದು ಬಾರಿ ಬಂಬದ ಕೆಲಸ. ಪೊಂಜನಕುಲು ಬರುನ ಬೊಡ್ಡಿಂದ್ ಪಂಡೆರ್. ಆಂಡಲಾ ಕಮಲಾದೇವಿ ಹಠಕಟ್ಟೋದ್ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹೊಡು ಪಾಲ್ ಪಡೆದ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಲಾಠಿದ ಪೆಟ್ಸ್ ತಿಂದ್ ಜೈಲ್ ಸೇರೆ, ಭಾರತೊಗು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಿಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ದೇಸೊದ ಪೊಂಜನಕ್ಲನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿನ್ ಎಡ್ಡೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಪೊಂಬಾಟ ಮಲ್ಲಿನಾ ಕಮಲಾದೇವಿ. ಅವೇತೋ ರಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ್ ಕಟ್ಟೋದ್ ಅವನ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಮಲ್ತಿನಾರ್ ಆರ್. ಇಂಚಿತ್ತಿ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಮನಸ್ಸಿದ, ಎಡ್ಡೆ ಕಾವ್ಯ ಮಲ್ಲಿ ಪೊರುದ ಪ್ರತಿಭೆ ಕಮಲಾದೇವಿ ತುಳುವಪ್ಪೆನ ಮಟ್ಟೆಲ್ಡ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಒಂಜಿ ಆರ್ತಿದ ಅರ್ ಮಲ್ಲಿಗೆ.... ಮೂಡ್ಂಡ್ ಒಂಜಿ ಮೆನ್ಕ್ ಬೊಳ್ಳಿ ಕಣ್ಣದಿಟ್ಟಿಗ್ ಎತ್ತಂದಿನಾತ್ ದೂರೊಗು ದಿಂಜಿದ್ ಉಂತಿನ ಮಾಮಲ್ಲ ಅರಬಿ ಕಡಲ್ ಮೂಡಾಯಿ ಬರಿಟ್ ಪದ್ರ್ದ್ ಉಂತಿನ, ಪರಶುರಾಮ ದೇವೆರೆನ ಪೊರುದ ಸೃಷ್ಟಿಡ್ ಉಂಡಾಯಿ ಜಾಗೆಂದ್ ನಂಬೊಲಿಗೆ ಪಡೆಯಿನ ತುಳುನಾಡ್ದ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆ ಕುಡ್ಲದ ಒಂಜಿ ಐಸ್ದ ಮನೆತನೊಡು 1903 ಎಪ್ರಿಲ್ ದಾನಿ ಪುಟ್ಟಿನಾರ್ ಕಮಲಾದೇವಿ. ಆರೆನ ಅಮ್ಮೆರೆನ ಪುದರ್ ಅನಂತರಾಮ ಧಾರೇಶ್ವರ ಪಂಡ್ದ್. ಆರೆನ್ ಅನಂತಯ್ಯಂದ್ಲಾ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಪಗನೇ ಜಿಲ್ಲಾ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಆದ್ ಸರ್ಕಾರೊದ ಬೇಲೆಡ್ ಇತ್ತಿನಾರ್. ಅಪ್ಪೆ ಗಿರಿಜಾಬಾಯಿ, ಆರೆಗ್ಲಾ ಸಮಾಜಸೇವೆಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಉಮೇದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಇಂಚಿತ್ತಿ ಎಡ್ಡೆ ಐಸ್ರದ ಇಲ್ಲಡ್ ಪುಟ್ಟುದು, ಬಾರ್-ಬಾರೆ, ಕಂಗ್-ತಾರೆ ಇಂಚ ಮಾತ ಬುಳೆವುನ ಕಡಲ ಬರಿತ ಪೊರುದ ಜಾಗೆಡ್ ಬಳತಿನ ಪೊಣ್ಣು ಕಮಲಾದೇವಿ. ಕಮಲಾದೇವಿಯೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಅನಂತರಾಮ ಧಾರೇಶ್ವರರೆಗ್ ಕೈ-ಕಂಜಿಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಎಡ್ಡೆ ಮೋಕೆ ಇತ್ತಂಡ್. ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಸಾಂಕ್ಯರೆ ಉಮೇದ್ ಇತ್ತಿನೆದ್ದಾವರ ಇಲ್ಲಲ್ ಕುದುರೆ-ಕೈಕಂಜಿಲೆನ್ ಸಾಂಕೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಪಗದ ಮಲ್ಲಾದಿಗದ ಲೆಕೊನೇ ಕುದುರೆಗಾಡಿಡೇ ಆರ್ ಅಂಚಿಂಚಿ ಪೋವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕಮಲಾದೇವಿಯೆರೆನ ಬದ್ಕ್ಡ್ ಆರೆಗ್ ಬೊಳ್ಳಾಯಿನಕಲ್ ಪಂಡ ಆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್, ಅಜ್ಜಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಪ್ಪೆ ಗಿರಿಜಾಬಾಯಿ, ಅಜ್ಜಿಡ ಧರ್ಮೊಗು ಸಮ್ಮಂದಪಟ್ಟಿನ ಅವೇತೋ ಬೂಕುಲು ಇತ್ತ. ದಿನೋಲಾ ಆರ್ ಅವೆನ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಓದುದ್ ಪಂಡೊಂದಿತ್ತೆರ್, ಬಸ್, ರೈಲ್ ದಾಂತಿನ ಆ ಕಾಲೊಡು ಇಲ್ಲದ ಜೋಕೆನ್ ಗಾಡಿಡ್ ಅತ್ತಂಡ ಓಡೊಡು ಕುಲ್ಲಾವೊಂದು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಊರುಲೆಗ್ ತಿರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕಮಲಾದೇವಿಯೆರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಎಡ್ಡೆ ಓದು-ಬರವು ತೆರಿದಿತ್ತಿನಾರಾದಿತ್ತೆರ್. ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯೆರ್ / 2
